POLITYKA

Niedziela, 26 maja 2019

Polityka - nr 26 (2964) z dnia 2014-06-26; s. 12-14

Temat tygodnia

Jacek Żakowski

Prawda was zniewoli

Z afery taśmowej płynie ważna nauka: prawda jest bezbronna, gdy staje się naga. My też jesteśmy bezbronni wobec nagiej prawdy. Kusi jak syrena, a potem wciąga i topi jak bagno.

Pewnie wielu z państwa przeoczyło wydaną kilka miesięcy temu książeczkę Iwana Krasteva pod niepozornym tytułem „Demokracja nieufnych” (niecierpliwym polecam angielskie wydanie dostępne na www.TED.com pt. „In Mistrust We Trust” lub rozmowę z Krastevem w POLITYCE 6). Gdybyście ją Państwo przeczytali, łatwiej by wam było na zimno rozumieć i obserwować to, co się z nami dzieje, od kiedy tygodnik „Wprost” zaczął publikować dziwne nagrania. Krastev oczywiście nie przewidział polskiej afery podsłuchowej. Ale zapowiedział powstanie rzeczywistości, w której erozja zaufania, zanik kultury prywatności i eksplozja technicznych możliwości czyni nas wszystkich więźniami panopticonu, czyli świata, gdzie każdy może wiedzieć wszystko o każdym i w każdej chwili widzieć lub słyszeć każdego. A, co gorsza, wszyscy z tej możliwości coraz mniej roztropnie korzystają.

Kiedy w XVIII w. Jeremy Bentham wymyślił panopticon, miał to być rodzaj więzienia pozwalającego na permanentne kontrolowanie niepokornej części społeczeństwa przez władzę. Pod koniec XX w. technologia i zmiana ...