POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 11 (11) z dnia 2018-08-08; Ja My Oni. Poradnik Psychologiczny Polityki. Tom 31. Jak i po co podglądany jest mózg; s. 26-31

Neuro-teoria

Marek Binder

Psychoodejście

Czy zaczyna się właśnie przedwczesny koniec psychologii.

W ostatnich latach psychologia jako dyscyplina naukowa przechodzi istotne przemiany, wywołane przez gwałtowny rozwój metod pomiaru aktywności mózgu. Od jej narodzin w końcu XIX w. do niedawna informacje o tym, jak działa mózg, były niezwykle trudno dostępne i pochodziły przede wszystkim z analizy przypadków uszkodzeń mózgu oraz pomiarów elektrofizjologicznych u zwierząt. Dzisiaj możemy podsłuchiwać mózg względnie łatwo, mając do dyspozycji szeroką gamę technik neuroobrazowania oraz komputery o dużej mocy obliczeniowej, umożliwiające wydajną analizę ogromnej ilości danych. Pytanie: czy te zupełnie nowe zasoby wiedzy potwierdzają i wspierają dotychczasowe dokonania psychologii, czy wręcz przeciwnie – kwestionują je i czynią psychologię dziedziną zgoła archaiczną?

Frenolog w skanerze

Proszę przeczytać ten tekst uważnie, spróbować go zapamiętać. Wykorzystać do tego swój mózg. Wydawałoby się, że słowa użyte w poprzednich dwu zdaniach, takie jak uwaga, czytanie albo pamięć, dość trafnie opisują funkcjonowanie naszego mózgu. A jednak nie wszyscy badacze mózgu podzielają ...

Rozwój technik neuroobrazowania u ludzi

Rok Wydarzenie

1880 Angelo Mosso – obrazowanie oparte na obserwacji zmian w krążeniu krwi przez ubytki kostne w czaszce.

1895 Wilhelm Roentgen – pierwsze obrazy rtg.

1918 Walter Dandy – wentrykulografia: wypełnianie powietrzem komór mózgu, aby uzyskać lepszy kontrast na obrazach rtg.

1924 Hans Berger – pierwsze pomiary EEG u ludzi.

1927 Egas Moniz – angiografia: obrazowanie przebiegu naczyń krwionośnych w mózgu dzięki użyciu środków kontrastowych.

1972 Michael Cohen – wynalezienie magnetoencefalografii (MEG).

1973 Godfrey Hounsfield – wynalezienie tomografii komputerowej (CT). Paul Lauterbur – wynalezienie metody rekonstrukcji sygnału MRI do tworzenia obrazów anatomicznych.

Lata 70. Wprowadzenie do praktyki klinicznej neuroobrazowania z użyciem znaczników radioaktywnych (PET, SPECT).

Lata 80. Wprowadzenie do praktyki klinicznej obrazowania za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI).

1986–89 Steven Petersen, Marcus Raichle i Michael Posner i wsp. – pierwsze czynnościowe badania neuroobrazowe u ludzi z użyciem PET w czasie wykonywania zadań poznawczych.

1990 Ogłoszenie przez George H.W. Busha lat 90. „Dekadą mózgu” – zwiększenie finansowania badań neurobiologicznych.

1991 Powstanie fMRI – odkrycie kontrastu BOLD przez Seiji Ogawę: pomiar zmian w aktywności za pomocą MRI mózgu przez badanie lokalnych zmian w przepływie krwi.

Lata 90. Intensywny rozwój techniki funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Wprowadzenie magnetoencefalografii (MEG) do powszechnego użycia w badaniach naukowych.
Upowszechnienie się przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (TMS).
Intensywny rozwój metod obliczeniowych w analizie i modelowaniu sygnałów mózgowych w fMRI, EEG, MEG.

2001 Badanie Logothetisa i wsp.: jednoczesny pomiar fMRI i aktywności elektrofizjologicznej neuronów u małp – poznanie neuronalnych źródeł sygnału fMRI.

Pierwsze dziesięciolecia XXI w. Badania nad aktywnością spoczynkową mózgu (resting state) za pomocą fMRI. Upowszechnienie się przezczaszkowej stymulacji prądem stałym (tDCS).