POLITYKA

Piątek, 24 maja 2019

Polityka - nr 47 (2934) z dnia 2013-11-20; s. 10-14

Rating rządu

Łukasz LipińskiWojciech Szacki

Rząd w połowie

Donald Tusk rekonstruuje rząd. Na półmetku kadencji centrum analityczne POLITYKA INSIGHT oceniło pracę każdego ministra i samego premiera (obok ->). Prezentujemy pierwszy rating polskiego rządu.

Donald Tusk wybrał ten tydzień na termin operacji, która ma dać mu nowe życie. Na półmetku drugiej kadencji zdymisjonuje kilku ministrów i zastąpi ich nowymi, którzy – tak sądzi premier – odświeżą wizerunek gabinetu i pozwolą Platformie Obywatelskiej osiągnąć dobry rezultat w wyborach do Sejmu w 2015 r. Zmiany muszą być przemyślane, bo w tym składzie rząd będzie płynął do końca kadencji. Tzw. rekonstrukcja wisi nad nim od prawie roku, była już tyle razy zapowiadana i przekładana, że dziś stała się nieunikniona: żądają jej nawet wyborcy PO.

Półmetek kadencji to ostatni moment na operację ratunkową, niezbędną przy słabych notowaniach rządu. Kłopot w tym, że ta operacja nie jest łatwa, poczynając już od pytania, według jakiego klucza wymieniać ministrów: czy tych, którzy mają najgorsze rezultaty, czy najbardziej zużytych medialnie? Rekonstrukcję utrudnia też fakt, że zaczęła się sama: ze względu na zarzut prokuratorski w ubiegły piątek odejść musiał Sławomir Nowak (transport), swoją dymisję sama zapowiedziała Barbara Kudrycka (nauka).

<...

Rating POLITYKI INSIGHT jest jakościową oceną pracy premiera i ministrów. Jego podstawą jest 13 ocen, odnoszących się do trzech wymiarów działalności każdego członka rządu. Na „sprawność rządzenia” składają się m.in. oceny za legislację i realizację polityki, administrowanie resortem oraz zarządzanie kryzysowe. Na „pozycję polityczną” składają się oceny za pozycję w rządzie i wpływy we własnej partii. Na „odbiór publiczny” składają się oceny zaufania w szerokich grupach społecznych oraz za percepcję w mediach i kręgach opiniotwórczych.

Ministrowie otrzymali podrating za każdy z wymiarów działalności – jest on średnią arytmetyczną ocen cząstkowych przy zachowaniu określonych wag. Całościowy rating ministra to z kolei średnia arytmetyczna trzech podratingów przy założeniu następujących wag: „sprawność rządzenia” – 50 proc., „pozycja polityczna” – 25 proc. i „odbiór publiczny” – 25 proc. Obowiązuje 9-stopniowa skala: A+, A, A-, B+, B, B-, C+, C, C-. Ratingi wszystkich ministrów wraz z uzasadnieniami były publikowane w serwisie analitycznym POLITYKA INSIGHT od 7 października do 8 listopada.

Donald Tusk

prezes Rady Ministrów

B+

B sprawność rządzenia

A pozycja polityczna

B– odbiór publiczny

Sprawność rządzenia: B

Donald Tusk jest pierwszym premierem po 1989 r., który rządzi drugą kadencję. Obecny gabinet zbudował inaczej niż pierwszy, nie zaprosił do niego najważniejszych polityków Platformy. W ten sposób skupił w Kancelarii Premiera wielką władzę, z której nie zawsze umie skorzystać – egzekwuje posłuszeństwo ministrów, ale unika trudnych decyzji merytorycznych. Poza podniesieniem wieku emerytalnego i polityką rodzinną nie przeforsował znaczących reform. Tusk podkreślał wielokrotnie, że w polityce nie chodzi mu o wielkie wizje, tylko o sprawne zarządzanie. Ta postawa wystarczała za pierwszej kadencji, ale dziś ciąży na bilansie sześcioletnich rządów Tuska – trudno wskazać osiągnięcia, które byłyby owocem jego własnych zamierzeń i ambicji, a nie byłyby podyktowane przez wydarzenia lub polityczny interes.

Finanse publiczne. W exposé z 2011 r. Tusk obiecał, że w 2012 r. Polska wyjdzie z unijnej procedury nadmiernego deficytu, czego nie udało się dokonać. Zapowiedział, że deficyt sektora finansów publicznych wyniesie w 2012 r. 3 proc., w rzeczywistości wyniósł 3,9 proc. Nie udało się też zmniejszyć długu publicznego do 52 proc. (jest 52,7 proc.). Zrealizował za to inne zapowiedzi: wprowadził podatek od kopalin, uszczelniony został podatek od lokat bankowych. W połowie tego roku rząd musiał jednak znowelizować ustawę budżetową i zawiesić progi ostrożnościowe. 

System emerytalny i ubezpieczeń społecznych. Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz podniesienie go do 67 lat to jedno z największych dokonań drugiego rządu Tuska. Wzbudziło protesty opozycji i związków zawodowych, ale było niezbędne z powodów demograficznych. Zgodnie z obietnicą z exposé, rząd podniósł też składkę rentową o 2 pkt proc. po stronie pracodawców. Wbrew protestom części ekonomistów i mediów, Tusk popiera planowany demontaż OFE.

Polityka prorodzinna. Premier zrealizował obietnice z exposé: wydłużył urlop rodzicielski i zwiększył inwestycje w przedszkola i żłobki. W drugiej połowie kadencji mają zostać wprowadzone prorodzinne ulgi podatkowe – inicjatywę legislacyjną przygotowuje prezydent w porozumieniu z Ministerstwem Pracy. Sejm przyjął też rządowy projekt Mieszkanie dla Młodych.

Bezrobocie. Od początku drugiej kadencji Tuska bezrobocie wzrosło z 11,8 do 13 proc. – to skutek kryzysu strefy euro, który w ostatnich dwóch latach zaowocował spowolnieniem w Polsce. Rząd wbrew związkowcom dokonał uelastycznienia czasu pracy, tak by firmy, zamiast zwalniać, mogły dostosować produkcję do sytuacji swojej branży. Przyjął też projekt ustawy reformującej urzędy pracy, które na walkę z bezrobociem otrzymały dodatkowe 500 mln zł.

Inwestycje. W tzw. drugim exposé z 2012 r. Tusk zapowiedział państwowe inwestycje na kwotę 40 mld zł, które miały wypełnić lukę po funduszach europejskich w latach 2013–14. Dotychczas powstała spółka Polskie Inwestycje Rozwojowe, która rozpoczyna dopiero ocenę projektów inwestycyjnych. Tusk zapowiedział też budowę do 2020 r. ośmiu bloków energetycznych, kilka z nich może się jednak opóźnić. Jeśli chodzi o infrastrukturę, większe postępy widać w budowie autostrad i dróg ekspresowych niż w modernizacji kolei.

Energetyka. To największa porażka drugiego rządu Tuska. Przedłużają się prace nad ustawą o gazie łupkowym, wciąż nie ma ustawy o odnawialnych źródłach energii. Nie wiadomo, czy rząd zbuduje elektrownię jądrową. Rozproszenie kompetencji między Ministerstwem Gospodarki, Ministerstwem Skarbu i Ministerstwem Środowiska utrudnia prowadzenie spójnej polityki energetycznej, w samych resortach ścierają się też polityczne i biznesowe grupy interesów. Jedną z recept ma być powołanie nowego ministerstwa energetyki, o czym wspomniał premier.

Polityka zagraniczna. Osiągnięciem Tuska były negocjacje budżetowe w Unii Europejskiej – Polska otrzymała ponad 300 mld zł na lata 2014–20. Atutem premiera są bliskie relacje z Angelą Merkel, ale pozycję Polski w Unii osłabia brak decyzji w sprawie członkostwa w strefie euro. Nowością w tej kadencji jest próba wyjścia poza krąg tradycyjnych partnerów gospodarczych, czego wyrazem były dwie wizyty premiera w Afryce. Za rządów Tuska wzrosło znaczenie Grupy Wyszehradzkiej.

Odchudzanie administracji i deregulacja. Niespełniona pozostała obietnica cięć w biurokracji, zatrudnienie w administracji publicznej rośnie. Rząd realizuje za to obietnicę deregulacji zawodów: pierwsza ustawa weszła w życie, druga jest w Sejmie, trzecią zajmuje się rząd. Rada Ministrów przyjęła też nowy regulamin pracy, który ma usprawnić tworzenie prawa i zwiększyć przejrzystość procesu legislacyjnego na etapie rządowym.

Kierowanie rządem. Tusk jest jedynym ośrodkiem władzy w rządzie, przedkłada własne przywództwo ponad grę zespołową. Publicznie krytykował własnych ministrów i zapowiadał ich dymisje. Jednocześnie w decyzjach personalnych bywa niezdecydowany, porzucił pierwszy plan rekonstrukcji rządu, która miała odbyć się przed wakacjami. Tusk pokazuje też miejsce w szeregu koalicjantowi – politycy Platformy kilkakrotnie dementowali wcześniejsze deklaracje Janusza Piechocińskiego.

Pozycja polityczna: A

Tusk jest najbardziej wpływowym polskim politykiem. Nie ma potencjalnych rywali w rządzie, latem wygrał wybory na przewodniczącego partii. W niedawnych wyborach regionalnych PO związany z Tuskiem Jacek Protasiewicz pokonał na Dolnym Śląsku Grzegorza Schetynę, co przecięło spekulacje o tym, że były marszałek mógłby zmusić premiera do podzielenia się władzą. Tusk sprawnie zarządzał też koalicją z PSL, mimo zmiany lidera tej partii. Ocenę obniża nieznacznie słabość bezpośredniego otoczenia premiera. Za pierwszej kadencji w Kancelarii Premiera było wielu ważnych polityków PO, którzy mieli na tyle silną pozycję, by dyskutować ze zdaniem Tuska, a jednocześnie zapewniali mu łączność z klubem w Sejmie. Dziś najbliższymi współpracownikami są Igor Ostachowicz i Bartłomiej Sienkiewicz, którzy nie należą do PO.

Odbiór publiczny: B-

Tusk zaczynał tę kadencję jako drugi polityk w rankingu zaufania za Broni­sławem Komorowskim. Dziś jest na 10 miejscu, nie ufa mu 51 proc. badanych, ufa mniej niż co trzeci – to wynik gorszy od ocen Jarosława Kaczyńskiego. 61 proc. Polaków nie chce, by Tusk nadal był premierem. Szef rządu jest krytykowany z różnych pozycji. Liberałowie atakują go za demontaż OFE i zadłużanie państwa. Lewica krytykuje za brak ustawy o in vitro czy o związkach partnerskich. Obrońcy praw człowieka zarzucają Tuskowi populizm (np. gdy zapowiedział kastrację pedofilów). Media związane z PiS oskarżają go o współudział w „zamachu smoleńskim”. Tabloidy wypominają, że w ciągu dnia pracy wychodzi na trening i co weekend lata do Sopotu służbowym samolotem.

Perspektywy

Premier wysoko ustawił sobie poprzeczkę: po dwóch kadencjach na czele rządu w 2015 r. chce walczyć o trzecie zwycięstwo. To zadanie na granicy wykonalności. Systematyczne spadki w sondażach pokazują, że Tusk zużywa się jako przywódca. Odwracają się od niego sympatycy, Platforma traci elektorat i w sondażach wyprzedza ją PiS. Półmetek kadencji to ostatni moment, by spróbować powstrzymać erozję poparcia. Temu ma służyć rekonstrukcja rządu i odświeżenie programu PO. Jednak problemy Tuska szybko się nie skończą: w partii nadal tli się konflikt ze Schetyną, a reforma OFE wchodzi w krytyczną fazę. Kolejny konflikt wewnętrzny w Platformie mógłby doprowadzić do wcześniejszych wyborów parlamentarnych. 

Oceny ministrów

Jacek Rostowski

wicepremier, minister finansów
A–
A sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
B– odbiór publiczny

Tomasz Siemoniak
minister obrony narodowej
A–
B+ sprawność rządzenia
A– pozycja polityczna
A– odbiór publiczny

Radosław Sikorski
minister spraw zagranicznych
A–
A sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
A– odbiór publiczny

Elżbieta Bieńkowska
minister rozwoju regionalnego
B+
A– sprawność rządzenia
B– pozycja polityczna
B odbiór publiczny

Władysław Kosiniak-Kamysz
minister pracy
B+
A– sprawność rządzenia
B+ pozycja polityczna
C– odbiór publiczny

Sławomir Nowak
minister transportu
B+
B+sprawność rządzenia
A– pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

Marek Biernacki
minister sprawiedliwości
B+
B+ sprawność rządzenia
B+ pozycja polityczna
B– odbiór publiczny

Włodzimierz Karpiński
minister skarbu państwa
B+
B+ sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

Bogdan Zdrojewski
minister kultury
B
B sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
B+ odbiór publiczny

Barbara Kudrycka
minister nauki
B
B+ sprawność rządzenia
C+ pozycja polityczna
B– odbiór publiczny

Bartłomiej Sienkiewicz
minister spraw wewnętrznych
B–
B– sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

Michał Boni
minister administracji i cyfryzacji
C+
B– sprawność rządzenia
C pozycja polityczna
B+ odbiór publiczny

Janusz Piechociński
wicepremier, minister gospodarki
C+
C+ sprawność rządzenia
B pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

Krystyna Szumilas
minister edukacji narodowej
C+
B sprawność rządzenia
C+ pozycja polityczna
C odbiór publiczny

Joanna Mucha
minister sportu
C+
B– sprawność rządzenia
C pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

Marcin Korolec
minister środowiska
C+
B sprawność rządzenia
C– pozycja polityczna
C odbiór publiczny

Bartosz Arłukowicz
minister zdrowia
C+
C sprawność rządzenia
C pozycja polityczna
C odbiór publiczny

Stanisław Kalemba
minister rolnictwa
C+
C sprawność rządzenia
C pozycja polityczna
C+ odbiór publiczny

POLITYKA INSIGHT to centrum analityczne, powołane przez wydawcę tygodnika POLITYKA. Zespół 20 specjalistów pod kierunkiem Wawrzyńca Smoczyńskiego przygotowuje codzienne analizy działań rządu, koniunktury gospodarczej i spraw europejskich. Serwis POLITYKI INSIGHT (dostępny w abonamencie) jest czytany przez ministrów, prezesów wiodących firm i ambasadorów akredytowanych w Warszawie – ukazuje się też w codziennej pełnej wersji angielskiej. Więcej informacji na: www.politykainsight.pl