POLITYKA

Sobota, 25 maja 2019

Polityka - nr 3 (2790) z dnia 2011-01-15; s. 84

Kultura / Współczesna Literatura Rosyjska

Anna Nasiłowska

Słoneczna młodość

Czytelnik, który wraz z bohaterem „Życia Arseniewa” wejdzie do zaczarowanego ogrodu dzieciństwa i zacznie patrzeć na świat jego oczyma, dostrzeże głęboką mądrość i uniwersalne cechy pisarstwa Iwana Bunina.

W dorobku Bunina dominują krótkie opowiadania. „Życie Arseniewa” to wyjątek. Pisarz pracował nad tą opowieścią pod koniec lat 20., by ostatecznie zamknąć książkę w 1933 r., roku przyznania mu literackiej Nagrody Nobla. Przeciwnik rewolucji, opuścił Rosję przez Krym na jednym z ostatnich francuskich statków. Był już wtedy pisarzem znanym w Rosji, głównie ze względu na dorobek poetycki. Co do wartości jego poezji nie ma dziś zgody, bardzo cenił go na przykład Nabokov, ale ta część jego twórczości wydaje się głęboko związana z tradycjami rosyjskimi, jest niechętna zarówno wobec awangardy, jak i wobec symbolizmu. Proza Bunina, wciąż pozostając w zgodzie z tradycją Turgieniewa, Tołstoja czy Czechowa, coraz mocniej wydobywa subiektywny punkt widzenia do tego stopnia, że w „Życiu Arseniewa” doszukiwano się wpływów Marcela Prousta, choć Bunin, mieszkając we Francji, zdaje się niewiele zaczerpnął z jej kultury.

Najważniejsza w twórczości Bunina wydaje się zdolność przekraczania granicy pomiędzy poezją i prozą, doskonale widoczna w opowiadaniach, operujących skrótem, nastrojem, kontrastami, wydobywają...