POLITYKA

Sobota, 24 sierpnia 2019

Polityka - nr 49 (2274) z dnia 2000-12-02; s. 3-10

Raport

Agnieszka NiezgodaMarcin Meller

Śmietanki powiatowe

Każdy ma przed oczyma literacki obraz wieczoru w małym miasteczku. Do wista zasiada miejscowa elita: ksiądz proboszcz, lekarz, sędzia bądź rejent, mieszkający nieopodal dziedzic, czasem aptekarz lub zarządca majątku. Jak to wygląda dzisiaj, ponad dekadę po upadku świata sekretarzy, w dziesiąte urodziny samorządu? Kim jest elita małych miast? Czy w ogóle istnieje? Jak jest postrzegana? Postanowiliśmy zapytać tych, którzy dorastając w polskich miasteczkach bystrym okiem obserwują rzeczywistość: maturzystów w miejscowych liceach. Wysłaliśmy ankiety do Lidzbarka Warmińskiego, Łańcuta, Suchej Beskidzkiej, Szamotuł, Myszkowa, Tczewa i Zduńskiej Woli. Do Kościana, Moniek i Szczecinka pojechaliśmy, rozmawialiśmy z maturzystami o tym, co napisali w ankietach. Wsłuchiwaliśmy się w miejscowe konflikty, obserwowaliśmy życie publiczne i towarzyskie lokalnych śmietanek. Kto w dzisiejszej Polsce, tej odległej od stolicy, lokalnej, jest naprawdę ważny, kto dziś rozdaje karty do wista? Maturzyści widzą to prosto: elita w ich miasteczkach to władza i pieniądze, pieniądze i władza.

Mońki: Człowiek numer jeden

11-tysięczne miasto marzycieli albo desperatów uciekających stąd po szczęście do Stanów. Na murach, na słupach, w koszyku w warzywniaku reklama zawodowego wypełniacza druków loterii wizowej do USA. Po klatkach schodowych, pocztą pantoflową krążą informacje o kursach prywatnych autobusów do Belgii. Widoczny efekt wypraw po pieniądze to kilka willi jak z amerykańskiego filmu, z intensywnie zielonym trawnikiem od frontu i bielonym płotem.

To jest nasza elita – chichoczą monieccy maturzyści podając z ławki do ławki plastikowy długopis z napisem: Józef Mozolewski. – Pierwszy poseł na Sejm z Moniek. Nazwisko posła pada w ankietach często. „W moim mieście rządzi poseł Mozolewski, który kieruje burmistrzem i starostą”. – Poseł to prawie nasz szkolny kolega – śmieje się klasa. – Istotnie, kiedy zostałem posłem, dostrzegłem braki w wykształceniu i w 1998 r. zrobiłem maturę – przyznaje rosły 45-letni student II roku prawa Józef Mozolewski, od 1980 r. członek zarządu białostockiej ...

Prestiż, szacunek, wpływy, pieniądze

W naszej ankiecie wzięło udział 322 maturzystów.

Oto co odpowiedzieli:

 

Co jest najważniejsze w zdobywaniu prestiżu i szacunku?

Szczecinek
• Kasa, kasa i jeszcze raz kasa.
• Kto ma kasę i władzę, może zdobyć prestiż i szacunek. Takie zawody jak lekarz czy prawnik także cieszą się wielkim szacunkiem.

Kościan
• Dla mnie – uczciwa praca, nienaganna postawa moralna. Niestety u nas w mieście te cechy raczej nie występują. Liczą się wpływy, pieniądze i pokazanie otoczeniu, kto jest silniejszy. A prestiż? Wszystko tu zależy od kasy.
• Wykształcenie, odpowiednia praca i kontakty z elitą.
• Niewywyższanie się.
• W małych miejscowościach ważnym czynnikiem jest ilość czasu spędzona w kościele co niedzielę na mszy.
• Szacunek można albo zdobyć swoim wykształceniem i pozycją społeczną, albo kupić zbitą w biznesie kasą.

Łańcut
• Z prestiżem i szacunkiem trzeba się urodzić.
• Do ich zdobycia nie trzeba sobą wiele reprezentować, bo ostatnio ludzie coraz częściej głosują na osoby gorsze od nich samych, przy których ich własne błędy to małe piwo.
• Ludzie, którzy są bogaci, a niewykształceni, nie są szanowani i odwrotnie.
• Wykształcenie, pieniądze, dobre pochodzenie.

Myszków
• Upór i stanowczość, ale przy wybraniu innej drogi niż po trupach do celu.
• Szanuje się tych, których się zna bezpośrednio.
• Pierwszy krok zdobycia szacunku to zawód, jaki się wykonuje. Niektórzy, choć skończyli studia, niezbyt się w mieście liczą (np. nauczyciel, filozof).

Sucha Beskidzka
• Szacunek powstaje z podziwu dla intelektu, dlatego szanuję naszą wicedyrektorkę, która jest w dodatku bardzo miła, choć ma chyba już ze 40 lat!
• W zdobywaniu prestiżu ważne jest wybudowanie małego zameczku z kolumienkami, coniedzielna obecność w kościele i sprowadzenie z zagranicy rozbitego Mercedesa.
• Charyzma i rozliczenie się z własnej przeszłości.

Tczew
• Powinna być odpowiedzialność za swoje decyzje, uczciwość i lojalność, a są wpływy i znajomości z ludźmi, którzy są bogaci.

Zduńska Wola
• W tym mieście najważniejsze jest posiadanie własnego interesu i powiązanie z władzami. Natomiast według mnie najważniejszą rzeczą powinno być dobre wykształcenie i sprawdzanie się w zawodzie, np. lekarz pomaga i leczy wszystkich, a nie tylko tych, którzy mają więcej pieniędzy.
• Ważne jest dobre dysponowanie kapitałem, nie tylko dla potrzeb własnych, czyli jeśli człowiek jest bogaty, to powinien pomagać np. znaleźć pracę innym.
• Pieniądze, bo tylko je ludzie szanują.

 

Co jest najważniejsze w zdobywaniu wpływów?

Szczecinek
• Znajomości. Jednak by mieć znajomości, trzeba również mieć pieniądze.

Lidzbark Warmiński
• Agitacja, puste obietnice.
• Wyczucie miejsca i czasu.
• Trzeba być przebiegłym i podstępnym.
• Wpływy chcą zdobywać ludzie słabi, ludzie zdolni nie muszą o nie walczyć.

Myszków
• Umiejętność zyskania sympatii innych wpływowych ludzi, szybkiego znajdywania informacji i ich wykorzystywania.
• Przynależność do partii politycznej.
• Umiejętność dotarcia do odpo-wiednich ludzi i komunikatywność.

Sucha Beskidzka
• Dobre pochodzenie, kontakty, poparcie kleru i promowanie siebie w spektakularnych akcjach.

Zduńska Wola
• Pieniądze i orientacja w sytuacji ogólnośrodowiskowej, aby można ją było wykorzystać w odpowiedniej sytuacji i czasie.
• Udział we wszelkich spotkaniach radnych.
• Pieniądze, bo dzięki nim ludzie mogą uczestniczyć w różnych imprezach, a więc poszerzać znajomości, dzięki którym mogą prawie wszystko.

 

Czy w twoim mieście istnieje elita? Kto do niej należy?

Szczecinek
• W moim mieście jest klika, ale nigdy nie powstanie poważana grupa towarzyska. Ludzie mają w sobie mentalność PGR-u i kompleks małego miasta. Cierpią na schizofrenię – z jednej strony korzystają z dóbr kapitalizmu, z drugiej tęsknią za komuną.
• Rządząca miastem klika, właściciel telewizji, dyrektor największego zakładu, radni, lekarze, najbogatsi właściciele firm prywatnych.
• Ci, którzy mają pieniądze, znajomości oraz wpływy, które pozwalają na zatarcie ciemnych interesów i spraw, które nie uszłyby zwykłemu mieszkańcowi.

Kościan
• Nie ukrywam, że również ja jestem lepsza od moich rówieśników, którzy chodzą do szkół zawodowych i mają ograniczone horyzonty.
• Elita to lekarze, księża i urzędnicy, którzy zarabiają najwięcej pieniędzy, często przez łapówkarstwo.

Lidzbark Warmiński

• Do naszej elity należą głównie przemytnicy, którzy rządzą całym miastem, każdy się ich boi i nikt się im nie sprzeciwia.
• Klika sprzymierzona z policją.
• Grupa biznesmenów skupiona wokół klubu LKS Polonia.
• Przedsiębiorcy z lobby tartakowego i budowlanego.
• Istnieje elita ludzi, którzy uważają siebie za kogoś lepszego, ale – chrzanić ich!
• Osoby posiadające nieczyste interesy.
• Tak, w moim biednym mieście istnieje elita, która dba o to, żeby mieć pełne kieszenie.

Myszków
• Elitą można nazwać ludzi z naszej szkoły, bo ich życie opiera się na zdobywaniu wiedzy, a nie imprezach i używkach.
• Nasza elita jest nieodpowiedzialna i utrudnia działanie kompetentnym ludziom z pomysłami.
• Jest to banda materialistów.
• To grupa bezmyślnych ludzi, z którą ktoś powinien zrobić porządek.

Sucha Beskidzka
•  Istnieje „elyta” ludzi prymitywnych.
• Istnieje elita lekarzy, którzy cieszą się poważaniem, a mimo tego zwyczajnych ludzi traktują z góry. Niedawno też pojawiła się wspólnota mieszkaniowa, której szefowie tworzą własną elitę.

Szamotuły
• Ci, którzy wzbogacili się w czasach PRL i do dziś utrzymali swoją pozycję.
• Prezesi Amiki, dopiero po nich władze miasta. Także piłkarze Amiki (uczeń z Wronek).
• Właściciel i dyrektor fabryki oraz jego współpracownicy.
• Wszyscy lekarze powiązani więzami rodzinnymi aż do burmistrza, prawnicy, także związani z lekarzami, starosta, dyrektor domu kultury i wszystkie lizusy zrzeszone w różnych „partiach” oraz księża.
• Cały zarząd Amiki, która praktycznie rządzi miastem, lecz nam mieszkańcom się to podoba, gdyż w mieście jest czysto, zadbanie i wszystko po prostu OK (uczennica z Wronek).

Zduńska Wola
• Rządzący miastem radni, czasem skorumpowani, istnieje elita lekarzy odsyłających pacjentów, aby przychodzili na wizyty w godzinach zarezerwowanych na prywatną praktykę. Istnieje elita nauczycieli – jeśli masz pieniądze, masz wiedzę, tylko na korepetycjach można się czegoś nauczyć, aby startować na wyższe uczelnie.
• Nasza śmietanka towarzyska spotykając się na balach omawia problemy ważne dla nich, a nie dla wszystkich.
• Grupa właścicieli dużych przed-siębiorstw oraz lokali rozrywkowych.
• Jest elita, czyli osoby z wysokich stanowisk, bogaci, dziennikarze, właściciele lokali, zaś przeciwieństwem elity jest awangarda, podziemie, a reszta to zwykli ludzie.