POLITYKA

Czwartek, 14 grudnia 2017

Polityka - nr 5 (5) z dnia 2013-06-19; Pomocnik Historyczny. Trzecia Rzesza 1933-1945; s. 5

Detale

Iwona Kochanowska  [oprac.]

Trzecia Rzesza podręczne kalendarium

1933

30.01 – Adolf Hitler powołany na urząd kanclerza Niemiec; jedną z pierwszych jego decyzji, zaakceptowaną przez prezydenta Paula von Hindenburga, jest rozwiązanie parlamentu

27.02 – pożar budynku Reichstagu (parlamentu) w Berlinie

28.02 – nadzwyczajne rozporządzenie o ochronie narodu i państwa zawiesza podstawowe prawa obywatelskie

5.03 – wybory do Reichstagu, NSDAP dostaje 43,9 proc. głosów

20.03 – w Dachau powstaje pierwszy oficjalny obóz koncentracyjny

21.03 – tzw. Dzień Poczdamu; na specjalnej sesji parlamentu w Poczdamie, miejscu pochówku cesarzy Fryderyka Wilhelma I i jego syna Fryderyka II Wielkiego, prezydent Hindenburg ponownie powierza misję tworzenia rządu Adolfowi Hitlerowi

23.03 – ustawa o pełnomocnictwach przyznaje rządowi prawo do uchwalania ustaw mogących odbiegać od zasad konstytucji (przedłużona na kolejne 4 lata 30.01.1937)

31.03 – I ustawa o ujednoliceniu krajów związkowych z Rzeszą pozbawia landy autonomii

7.04 – ustawa o odnowieniu stanu urzędniczego sankcjonuje czystki w administracji publicznej i w szkolnictwie; po raz pierwszy pojawia się tzw. paragraf aryjski
– II ustawa o ujednoliceniu krajów związkowych wprowadza instytucję namiestnika Rzeszy jako najwyższej władzy landu z nominacji kanclerza

28.04 – liczba studentów żydowskich zostaje obniżona do 1,5 proc. (od 11.1938 całkowite zamknięcie szkolnictwa publicznego dla Żydów; od 30.06.1942 zakaz nauki również w szkołach żydowskich)

2.05 – rozwiązanie związków zawodowych, zastąpionych przez nowo utworzony Niemiecki Front Pracy (DAF)

10.05 – publiczne palenie książek

13.09 – powołanie tzw. Stanu Żywicieli Rzeszy, skupiającego organizacje rolnicze

14.07 – ustawa o cofaniu naturalizacji i odebraniu obywatelstwa, pozwalająca także na konfiskatę emigrantom politycznym majątku
– zakaz działalności partii politycznych, z wyjątkiem NSDAP
– ustawa o ochronie zdrowia dziedzicznego wprowadza przymusową sterylizację osób uznanych za niepełnowartościowe

22.09 – utworzenie Izby Kultury Rzeszy, nadzorującej całość życia kulturalnego

12.11 – wybory parlamentarne (NSDAP uzyskuje 92 proc. głosów) połączone z referendum nad wystąpieniem z Ligi Narodów (95 proc. za)

1934

20.01 – ustawa o porządku pracy narodowej normuje stosunki pracy

26.01 – podpisanie polsko-niemieckiej deklaracji o nieagresji

30.01 – ustawa o odbudowie Rzeszy znosi suwerenność landów, Niemcy stają się państwem centralistycznym

30.06 – tzw. noc długich noży, rozprawa z opozycją wewnątrzpartyjną

2.08 – śmierć prezydenta Paula von Hindenburga; Hitler skupia w swoim ręku oba urzędy i ogłasza się wodzem

1935

15.01 – plebiscyt w sprawie przynależności państwowej Zagłębia Saary, 91 proc. za włączeniem do Niemiec

16.03 – Niemcy wypowiadają traktat wersalski i wprowadzają powszechny obowiązek służby wojskowej

15.09 – tzw. ustawy norymberskie dyskryminujące Żydów

1936

7.03 – wojska niemieckie wkraczają do Nadrenii

16.03 – Niemcy wypowiadają militarne klauzule traktatu wersalskiego

1.08 – otwarcie igrzysk olimpijskich w Berlinie

25.11 – w Berlinie Niemcy i Japonia podpisują pakt antykominternowski; przystąpienie Włoch – 6.11.1937; Węgier – 13.01.1939; Hiszpanii – 27.03.1939

1.12 – przekształcenie Hitlerjugend w państwową organizację młodzieżową (od 03.1939 przynależność do niej obowiązkowa)

1938

13.03 – przyłączenie (Anschluss) Austrii do Niemiec

29–30.09 – konferencja w Monachium sankcjonuje odstąpienie przez Czechosłowację Sudetów (zajęte przez Niemcy 1.10)

9/10.11 – tzw. noc kryształowa, pogromy ludności żydowskiej

12.11 – rozporządzenia wyłączające Żydów z życia gospodarczego

1939

15.03 – wojska niemieckie wkraczają do Czecho-Słowacji

16.03 – dekret Hitlera o utworzeniu Protektoratu Czech i Moraw

22.05 – podpisanie w Berlinie niemiecko-włoskiego układu sojuszniczego (tzw. pakt stalowy)

23.08 – podpisanie w Moskwie radziecko-niemieckiego paktu o nieagresji i tajnego protokołu dodatkowego (pakt Ribbentrop-Mołotow)

1.09 – agresja Niemiec na Polskę

3.09 – Francja i Wielka Brytania wypowiadają wojnę Niemcom

koniec października – dekret Hitlera o miłosiernym uśmiercaniu chorych (antydatowany na 1.09)

1940

9.04 – atak Niemiec na Danię i Norwegię; 10.05 – na Holandię, Belgię i Francję; 8.08 – początek ataków Luftwaffe na Wielką Brytanię (Bitwa o Anglię trwała do 31.10)

27.09 – Niemcy, Włochy i Japonia podpisują pakt trójstronny, tzw. oś Rzym-Berlin-Tokio; przystępują: 20.11 – Węgry, 23.11 – Rumunia, 24.11 – Słowacja, 1.03.1941 – Bułgaria, 25.03.1941 – Jugosławia

1941

6.04 – atak Niemiec na Grecję i Jugosławię

22.06 – agresja niemiecka na ZSRR; do wojny przystępują: Włochy i Rumunia – 22.06, Słowacja – 23.06, Finlandia – 26.06 i Węgry – 27.06

1.09 – wprowadzenie obowiązku noszenia przez Żydów na terenie Rzeszy odznak z gwiazdą Dawida

30.09 – rusza niemieckie natarcie ...

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]