POLITYKA

środa, 20 lutego 2019

Polityka - nr 30 (2715) z dnia 2009-07-25; s. 58-62

Półprzewodnik Polityki / Markowe szlaki

Marek Henzler

Twierdze znad Wisły

Przez stulecia Wisła była ważnym szlakiem komunikacyjnym i handlowym. Leżą nad nią miasta z długą historyczną metryką. Musiały się bronić przed wrogami, a niektóre przekształcano w pełne wojska warowne obozy.

Podróż rozpoczynamy od Krakowa, gdzie pozostało wiele obiektów po austriackiej twierdzy. Nie oznacza to, że miasto ufortyfikowali dopiero Austriacy. Murowany zamek na wawelskim wzgórzu zbudowano na przełomie X i XI w., a miasto opasano murami w XIII w. Austriacy budowę twierdzy rozpoczęli w 1850 r. Kraków miał wtedy duże strategiczne znaczenie, leżąc w pobliżu tzw. trójkąta trzech cesarzy – miejsca, w którym stykały się granice Rosji, Prus i Austro-Węgier. Centralnym punktem twierdzy (cytadelą) został Wawel. Na przedpolu powstały cztery silne dzieła (określenie z zakresu sztuki fortyfikacyjnej), zdolne do samodzielnej obrony: forty redutowe Grzegórzki i Luneta Warszawska oraz forty otaczające kopce Kościuszki i Krakusa. Do tego doszły dwa forty wieżowe: św. Benedykta i Krzemionki.

Szybko się okazało, że w świetle doświadczeń wyniesionych z wojny krymskiej, a potem francusko-pruskiej, umocnienia te są niewystarczające. Do użycia weszły bardzo celne, a do tego o większym zasięgu działa gwintowane, które skutecznie ...

Szlak twierdz nadwiślańskich

Proponujemy wyprawę wzdłuż Wisły szlakiem historycznych miast. Są to: Kraków, Sandomierz, Kazimierz, Dęblin, Czersk, Warszawa, Czerwińsk, Płock, Toruń, Chełmno, Grudziądz, Gniew, Malbork, Tczew i Gdańsk. W wielu z nich pozostały XVIII i XIX-wieczne twierdze. Warto poznać ich historię i militarną architekturę. Niektóre spełniły przypisaną im przez sztabowców rolę, inne są tylko świadectwem olbrzymich nakładów. Większość uległa już demobilizacji. Szlak ten można przepłynąć w kajaku lub na krypie. Ale do każdej twierdzy dojedziemy też samochodem i koleją. Bardziej wytrawnym turystom podpowiadamy rower. W niektórych miejscach już są zaczątki nadwiślańskiej trasy rowerowej.

Więcej zdjęć ze szlaku oraz praktyczny informator dla turystów (adresy, ceny, telefony) na: www.polityka.pl/wakacje

Załączniki

  • Szlak twierdz nadwiślańskich

    Szlak twierdz nadwiślańskich - [rys.] JR