POLITYKA

Sobota, 25 maja 2019

Polityka - nr 17 (3208) z dnia 2019-04-24; s. 12-15

Temat tygodnia

Edwin Bendyk

Węglowy ślad człowieka

Epoka niewinności skończyła się nieodwracalnie. Każde ludzkie działanie zostawia trwały ślad. To ślad węglowy. Jego wielkość coraz bardziej zagraża przyszłości.

Zmiany klimatyczne niepokoją coraz bardziej. Trudno się dziwić, skoro średnia temperatura atmosfery wzrosła „dopiero” o 1 st. C w stosunku do okresu przedprzemysłowego, a już mierzyć się musimy z konsekwencjami. Co roku ich podsumowania dokonuje Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). W najnowszym, 25. z kolei raporcie opublikowanym pod koniec marca WMO zwraca uwagę, że: rośnie intensywność gwałtownych zjawisk pogodowych. Tragiczny w skutkach cyklon Idai, który dotknął w marcu Mozambik, Zimbabwe i Malawi, zapisze się w historii jako jedna z najbardziej śmiercionośnych katastrof wywołanych czynnikami pogodowymi, jaka dotknęła półkulę południową. Na półkuli północnej huragany Florence i Michael przyczyniły się do śmierci ponad 100 osób w Stanach Zjednoczonych i wywołały straty w wysokości 49 mld.

Katastrofy takie to kulminacje zjawisk, do których zaczynamy się już przyzwyczajać – jak dłuższe okresy suszy w wielu miejscach świata i znacznie obfitsze oraz gwałtowne opady w innych, topnienie lodowców i kurczenie się pokrywy lodowej w Arktyce, podnoszenie poziomu mórz, rozmarzanie wiecznej zmarzliny, rekordowo ...

Dzieci ważą tony

Ile CO₂ wytwarzają najprostsze czynności i najpowszedniejsze przedmioty codziennego użytku

• Jeden SMS – 0,014 g

• Jedno wyszukiwanie w Google – od 0,7 do 4,5 g

• Wysyłka e-maila – 4–50 g

• Wysyłka listu o masie 10 g
(napisany na papierze z recyklingu) – 140 g

• Wyjście z pomieszczenia na dwór:
– z własnego domu w letni dzień – 0 g
– z własnego domu w mroźny dzień – 3 g
– z budynku obsługiwanego przez automatyczne drzwi elektryczne – 84 g

• Prasowanie koszuli przez niewprawną osobę – 70 g

• Banan – 80 g

• Butelka piwa – 300–900 g

• Kilogram śmieci zmieszanych – 700 g

• Książka w miękkiej okładce – 1 kg

• Pranie
– w 40 st. C – 0,7 kg
– w 40 st. C i suszenie w suszarce – 2,4 kg

• Stek wołowy – 2 kg

• Para butów – 11,5 kg

• Podróż z W-wy do Szczecina i z powrotem oszczędnym samochodem – 330 kg

• Utrzymanie dziecka (średnia dla krajów rozwiniętych) – 58,6 t rocznie

Opracowano na podstawie książki „How Bad Are Bananas?” Mike’a Bernera-Lee oraz analizy „The Cilmate Mitigation Gap” (Environmental Research Letters, lipiec 2017).

Czy samochody elektryczne są ekologiczne?

Samochody elektryczne nie mają silników spalinowych, nie emitują więc gazów cieplarnianych. Czy są przez to bardziej przyjazne klimatowi niż auta na benzynę? Odpowiedź wymaga policzenia pełnego śladu węglowego związanego z cyklem życia produktu – należy więc uwzględnić ilość dwutlenku węgla, jaki powstanie podczas produkcji samego samochodu i jego podzespołów oraz w trakcie wytwarzania elektryczności napędzającej auta w przewidywanym okresie eksploatacji.

Rachunek taki przeprowadziła amerykańska Union of Concerned Scientists. Wynika z niego, że wyprodukowanie średniej wielkości auta elektrycznego (jak Nissan Leaf) dokłada do atmosfery o 15 proc. więcej dwutlenku węgla niż porównywalnego samochodu spalinowego. W pełni „wypasiona” duża tesla to już o 68 proc. więcej dwutlenku węgla niż podczas produkcji porównywalnego benzyniaka. Gra warta świeczki? Owszem. Bo w przeliczeniu na przejechany kilometr w ciągu czasu eksploatacji nissan wyemituje o 51 proc. mniej CO², a tesla o 53 proc. To wartości średnie, dokładne wartości zależą od źródła elektryczności. Nawet jednak w przypadku produkcji prądu w elektrowniach węglowych samochody elektryczne ze względu na większą sprawność silników są bezkonkurencyjne pod względem śladu węglowego.

Samochody elektryczne są przyjaźniejsze klimatowi, co nie oznacza, że są przyjazne. Przegrywają z innymi środkami transportu, jak choćby autobus spalinowy, nie mówiąc o autobusie elektrycznym lub najefektywniejszym pod względem emisji gazów cieplarnianych – rowerze.

Węgiel z żywności

Produkcja żywności wiąże się z emisją 26 proc. gazów cieplarnianych. Ponad połowa – 58 proc. – tych emisji pochodzi z produktów zwierzęcych, połowa z nich z wołowiny i jagnięciny. Konkretnie: zjadanie 1–2 hamburgerów tygodniowo w ciągu roku można porównać do przejechania samochodem spalinowym blisko 2500 km. Zastąpienie wołowiny przez tofu zmniejsza przejechany dystans do 51 km. W tej proporcji też zmniejsza się emisja gazów cieplarnianych.

Zamiast mięsa nabiał? Szklanka mleka dziennie to w ciągu roku emisja porównywalna z przejechaniem 941 km autem spalinowym. Przerzucenie się na mleko sojowe zmniejsza emisje ponadtrzykrotnie, do ekwiwalentu 293 km jazdy.

Jedno piwo dziennie – 1000 km rocznie, zastąpienie herbatą zmniejszy emisję do odpowiednika nieco ponad 100 km.

Toksyczne esemesy

Smartfony stały się, zwłaszcza w młodszym pokoleniu, najważniejszym narzędziem porozumiewania i dostępu do internetu. W rezultacie ciągłego bycia online udział emisji gazów cieplarnianych wytwarzanych przez sieci teleinformatyczne wzrośnie z 1,5 proc. w 2007 r. do 14 proc. w 2040 r. Około połowy tych emisji wytwarzają centra przetwarzania danych i serwery potrzebne do tego, by sieć działała bez przerwy. Wyprodukowanie i użytkowanie jednego iPhone’a (rachunek dla wersji 6) przez trzy lata to 95 kg gazów cieplarnianych, czyli tyle mniej więcej, co picie codziennie przez rok szklanki mleka sojowego.