POLITYKA

środa, 24 kwietnia 2019

Polityka - nr 11 (2341) z dnia 2002-03-16; s. 44-45

Świat

Tadeusz Olszański

Węgrzy wokół Węgrów

Nierozliczona przeszłość dogoniła trzy narody w środku Europy

Wzajemne stosunki współpracujących dotąd Czech, Słowacji oraz Węgier, które wspólnie z Polską starały się o jednoczesne przyjęcie do Unii Europejskiej, raptownie pogorszyły się. Ba, od pół wieku nigdy nie były tak złe jak obecnie. Jak do tego doszło?

Pod koniec lutego premier Węgier Viktor Orban podczas pobytu w Brukseli skrytykował wydane w 1945 r. dekrety prezydenta Edwarda Benesza, na podstawie których pozbawiono obywatelstwa, skonfiskowano majątek i wysiedlono dziesiątki tysięcy Węgrów z południowej Słowacji oraz miliony Niemców z Sudetów. Orban stwierdził, że bez uporządkowania zaszłości Czechom i Słowacji trudno będzie egzystować w Unii Europejskiej. W odpowiedzi premierzy Czech i Słowacji – Miloš Zeman oraz Mikulas Dziurinda – odwołali przyjazd na szczyt Grupy Wyszehradzkiej, który miał właśnie odbyć się w Budapeszcie. Dawne i wydawałoby się przebrzmiałe krzywdy ponownie doprowadziły do niezwykłego napięcia między trzema państwami, których rządy w ciągu ostatnich dziesięciu lat zgodnie podkreślały logikę wspólnego wejścia do Europy.

Objęcie dekretami Benesza również Węgrów było reakcją na współudział rządzonego przez regenta Miklosa Horthyego Królestwa Węgier w dokonanym przez Hitlera w latach 1938–1939 rozbiorze Czechosłowacji. Po przegranej I wojnie światowej i ...

Dekrety Benesza

Edward Benesz był prezydentem Republiki Czechosłowacji od kwietnia 1945 do czerwca 1948 r. Początkowo sprawował władzę za pomocą dekretów. Wydał ich 147, w tym 11 dotyczących mniejszości niemieckiej i węgierskiej, które potraktowano zbiorowo na równi ze zdrajcami oraz kolaborantami. Na podstawie tych dekretów odebrano im obywatelstwo, skonfiskowano majątek, zablokowano konta bankowe, zobowiązano do przymusowej pracy, cofnięto emerytury, poddano nadzwyczajnym sądom, wreszcie wydalano z kraju. Ze Słowacji wydalono też węgierskich księży oraz zakonników. Ciągłość tych kwestionowanych z punktu prawa międzynarodowego dekretów przejęły w pełni władze komunistyczne utworzonej w 1948 r. Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. Nie zostały też anulowane w demokratycznej Czechosłowacji ani w rozdzielonych w 1993 r. Czechach i Słowacji.