POLITYKA

Wtorek, 11 grudnia 2018

Polityka - nr 17 (2602) z dnia 2007-04-28; Polityka. Cywilizacja. Zeszyt 9. Lata 1991-1995 ; s. 144

Nowości z przeszłości

 BM

Wielki dowód

Znalazłem zaiste zadziwiający dowód tego twierdzenia. Niestety, margines jest zbyt mały dla zapisania dowodu – napisał na marginesie łacińskiego tłumaczenia książki „Arithmetica” Diofantosa Pierre de Fermat (1601–1665) – francuski matematyk samouk, z wykształcenia prawnik i lingwista. Obok wypisał twierdzenie: przy n większym niż 2 (n>2) nie może być tak, by xn + yn = zn dla żadnych trzech liczb naturalnych (czyli całkowitych dodatnich) x, y, z.

Zapis ten odnaleziono i opublikowano w 1670 r. To niezwykle proste twierdzenie okazało się jednym z najtrudniejszych do udowodnienia w historii matematyki. Od samego początku było wyzwaniem dla uczonych całego świata; wiele innych twierdzeń genialnego francuskiego samouka – nawet tych bez dowodu – okazało się prawdziwych, a o tym jednym nie dawało się powiedzieć niemal nic. Ani dowieść, ani obalić przez podanie kontrprzykładu. Tak było przez 324 długie lata, w czasie których na tym twierdzeniu łamali pióra najwięksi matematycy świata – i tysiące zwiedzionych prostotą jego sformuł...