POLITYKA

Czwartek, 18 lipca 2019

Polityka - nr 6 (2691) z dnia 2009-02-07; Polityka. Pomocnik Historyczny. Nr 1 (12); s. 8-13

Jan Skórzyński

Wojna i Stół

Od zniewolenia ku wolności

Weszliśmy w rok rocznic. 20 lat temu PRL zaczęła się przeistaczać w III RP: kompromis Okrągłego Stółu, wybory kontraktowe, rząd niekomunistycznego premiera Tadeusza Mazowieckiego... Co działo się wcześniej na linii władza – społeczeństwo?

Powstanie Solidarności w 1980 r. było chwilą przełomową w powojennej historii Polski. Podporządkowane dotąd władzy społeczeństwo utworzyło organizację zdolną do artykulacji i obrony swoich interesów. Walka o prawo do takiej reprezentacji wyznaczała główną oś konfliktu politycznego, który trwał aż do końca dekady. Dla obu stron – władzy i społeczeństwa – była to gra o sumie zerowej. Zwycięstwo strony społecznej oznaczało koniec komunizmu w Polsce.

Prawo do reprezentacji

Społeczeństwo polskie zmuszone zostało przez rządy komunistyczne do milczenia od czasu sfałszowanych wyborów oraz likwidacji Polskiego Stronnictwa Ludowego w 1947 r. Aspiracje do politycznego i narodowego samostanowienia dawały jednak o sobie znać w momentach kryzysów, gdy władza traciła kontrolę nad sytuacją. Powtarzające się protesty przeciwko polityce komunistów czyniły z PRL najmniej stabilne ogniwo bloku sowieckiego. Sprawiały, że nadwiślańska odmiana tzw. realnego socjalizmu była mniej represyjna niż w innych państwach Układu Warszawskiego. Po kolejnych odsłonach ...

~Jan Skórzyński jest historykiem, redaktorem naczelnym słownika biograficznego „Opozycja w PRL”. Wydał m.in. „Kalendarium Solidarności 1980–89”, „Od Solidarności do wolności”. Obecnie przygotowuje książkę o Okrągłym Stole dla wydawnictwa Znak.