POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 7 (7) z dnia 2018-06-06; Pomocnik Historyczny. 4/2018. Za chlebem i wolnością; s. 32

XIX w.

Adam Walaszek

Wyjazdy ze sztetli

Wędrówki Żydów z ziem polskich.

Przymus osadniczy i pogromy. Gdy I Rzeczpospolita przestała istnieć w wyniku rozbiorów, w cesarstwie rosyjskim Żydzi musieli pozostać w zdefiniowanej w 1835 r. strefie osadnictwa (9. guberni tzw. ziem zabranych oraz obszar Królestwa Polskiego). Nie wolno im było udawać się do miast w głębi Rosji. Część decydowała się więc na migrację. Skłaniały do niej bieda (byt 1/5 rodzin żydowskich w 1898 r. zależał od dobroczynności), ograniczenia osadnicze, dyskryminacja, wreszcie pogromy. Żydów bowiem oskarżono o zabójstwo cara Aleksandra II w 1881 r., co rozpętało falę prześladowań. Specjalne komisje miały oceniać niekorzystny żydowski wpływ na stan kraju. Prawa z 1882 r. ustanowiły w pewnych zawodach limity dopuszczające tylko określoną liczbę osób żydowskiego pochodzenia. Ok. 500 tys. żydowskich mieszkańców zmuszono do przeniesienia się ze wsi do miast. Nowych miejsc szukali dla siebie także Żydzi mieszkający w zaborze austriackim i pruskim.

Emigracja i syjonizm. Czy migracja wschodnioeuropejskich Żydów była wyjątkowa? Jej przyczyn historycy ...