POLITYKA

środa, 19 grudnia 2018

Polityka - nr 13 (13) z dnia 2018-09-12; Twoje Miasto, Twój Wybór. Wydanie specjalne POLITYKI na wybory samorządowe 2018 r.; s. 29

Jacek Gądecki  [opr.]

Wymiary SZCZĘŚCIA

Ranking jakości życia

Mieszkańców miast łączy jedno: chcieliby, żeby w ich miejscowości żyło im się dobrze. Wpływa na to wiele różnych czynników. POLITYKA i Akademia Górniczo-Hutnicza w rankingu jakości życia wzięły pod uwagę w sumie kilkadziesiąt różnych kryteriów zgrupowanych w dziesięciu kategoriach. To jedyny taki ranking w Polsce.

EDUKACJA

1. Sopot, 2. Kraków, 3. Gdynia, 4. Rzeszów, 5. Gdańsk, 6. Opole, 7. Wrocław, 8. Białystok, 9. Lublin, 10. Nowy Sącz

Przy konstruowaniu indeksu edukacji i wykształcenia braliśmy pod uwagę średnie wyniki uczniów uzyskane na egzaminie gimnazjalnym z matematyki i liczbę absolwentów szkół wyższych z tytułem magistra na 10 tys. mieszkańców oraz aktywną i sprzyjającą jakości politykę samorządów w zakresie edukacji. Uzględniliśmy m.in. poziom wydatków na edukację i wychowanie, liczbę dodatkowych zajęć językowych finansowanych z budżetu czy też liczbę nauczycieli zatrudnionych w szkołach samorządowych. Najsilniej różnicującym miasta wskaźnikiem jest średni wynik egzaminu gimnazjalnego oraz liczba uczniów uczących się ...

wersja interaktywna: polityka.pl/rankingmiast

1.   SOPOT   99,6

2.   WARSZAWA   98,96

3.   KRAKÓW   95,88

4.   POZNAŃ   94,52

5.   RZESZÓW   94,46

6.   GDAŃSK   93,88

7.   WROCŁAW   91,8

8.   OPOLE   91,23

9.   GDYNIA   89,29

10.   OLSZTYN   81,84

11.   Leszno   81,05

12.   Lublin   81,04

13.   Krosno   79,23

14.   Bielsko-Biała   76,97

15.   Toruń   74,58

16.   Koszalin   73,35

17.   Katowice   72,53

18.   Białystok   71,78

19.   Kielce   71,41

20.   Szczecin   67,6

21.   Gliwice   64,16

22.   Tarnobrzeg   63,4

23.   Płock   62,94

24.   Łódź   62,87

25.   Ostrołęka   59,75

26.   Gorzów Wielkopolski   59,59

27.   Bydgoszcz   55,71

28.   Skierniewice   55,71

29.   Świnoujście   55,44

30.   Tychy   52,27

31.   Zielona Góra   52,09

32.   Zamość   50,8

33.   Biała Podlaska   50,57

34.   Tarnów   48,7

35.   Nowy Sącz   48

36.   Żory   43,93

37.   Przemyśl   43,67

38.   Jelenia Góra   42,49

39.   Kalisz   40,45

40.   Słupsk   40,4

41.   Dąbrowa Górnicza   40,33

42.   Jaworzno   38,92

43.   Siedlce   37,79

44.   Konin   37,71

45.   Włocławek   37,35

46.   Rybnik   36,73

47.   Legnica   32,94

48.   Częstochowa   29,92

49.   Łomża   27,67

50.   Chełm   26,66

51.   Wałbrzych od 2013   26,53

52.   Sosnowiec   22,5

53.   Radom   19,99

54.   Suwałki   18,26

55.   Elbląg   15,31

56.   Jastrzębie-Zdrój   14,83

57.   Zabrze   13,14

58.   Mysłowice   11,64

59.   Piotrków Trybunalski   10,35

60.   Bytom   10,23

61.   Chorzów   9,97

62.   Grudziądz   7,2

63.   Ruda Śląska   3,91

64.   Piekary Śląskie   2,88

65.   Siemianowice Śląskie   2,53

66.   Świętochłowice   2,19

Tworząc ten ranking, wzięliśmy pod uwagę miasta na prawach powiatu. W oparciu o zalecenia zawarte w zbliżonych tematycznie raportach i rankingach opracowanych w innych krajach europejskich, określiliśmy dziesięć obszarów wpływających na jakość życia. Są to edukacja, praca, mieszkania, środowisko, zdrowie, bezpieczeństwo, społeczność, czas wolny, samorząd oraz transport i łączność. Pozycje, jakie zajęły miasta w głównym rankingu, wynikają ze średniej ważonej dziesięciu ocen (do określenia wag użyliśmy metod statystycznych rekomendowanych przez OECD i Joint Research Center Komisji Europejskiej, co pozwoliło na zminimalizowanie niepożądanego wpływu arbitralności). Wysokie miejsce nie musi oznaczać, że miasto znalazło się w czołówce we wszystkich kategoriach – np. miejscowość bardzo rozwiniętą gospodarczo, gdzie łatwo o atrakcyjną pracę, może jednocześnie cechować bardzo zły stan środowiska. Dlatego zachęcamy do skorzystania z interaktywnej wersji rankingu, dzięki której można szczegółowo przeanalizować czynniki wpływające na ocenę wybranego miasta. Ponadto daje ona możliwość modyfikowania – zgodnie z indywidualnymi priorytetami – wag dla poszczególnych kategorii.

JAK TWORZYLIŚMY RANKING

JG

Nowa edycja indeksu, który POLITYKA przygotowała cztery lata temu, pozwala ocenić złożoność miejskich przemian, jakie zaszły w ostatnich latach, ale i zweryfikować, na ile to i poprzednie narzędzie, przygotowane według innej metodologii i przy zastosowaniu innych wskaźników, są w stanie oddać rzeczywistość polskich miast.

ZDAJEMY SOBIE SPRAWĘ, ŻE MIASTA MUSZĄ SZYBKO REAGOWAĆ NA NOWE WYZWANIA. Te związane z typowymi problemami gospodarczymi i ekonomicznymi, ale i te odnoszące się do nowych: od postępującego wyludniania, po smog. Zmiany polskich miast można dostrzec nie tylko zza okien autobusów. Wyznaczają je także strategie rozwojowe – konstruowane od nowa albo aktualizowane w ostatnich latach.

Część miast podąża szlakiem rozwijania spektakularnej infrastruktury, inwestując w kolejne „białe słonie” – inwestycje drogie, ale skutecznie przynoszące głosy wyborców. W innych zmiany nie są tak namacalne, ale wyraźnie poddają się dyktatowi innowacyjności. Przebiegają pod silnym wpływem lokalnych interpretacji idei „miasta inteligentnego” – koncentrując się na dążeniach do integracji systemów miejskich, budowie platform czy poszukiwaniu nowych rozwiązań dla starych problemów związanych z transportem czy bezpieczeństwem. Gdzie indziej władze i mieszkańcy, włączając się w dyskusje na temat „miast szczęśliwych”, kierują uwagę w stronę miękkiej infrastruktury, kwestii ruchu pieszego, zagęszczania funkcji czy aktywnego działania na rzecz obecności natury w mieście.

O jakości życia decydują zarówno warunki materialne, jak i kryteria niematerialne. Wśród czynników pierwszego rodzaju wymienić można choćby dochody, poziom bezrobocia czy warunki mieszkaniowe. Niematerialne wymiary obejmują z kolei m.in. zdrowie, edukację, jakość środowiska, bezpieczeństwo, aktywność obywatelską czy równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym mieszkańców.

Chcielibyśmy, by przedstawiony tutaj ranking stanowił ważny punkt odniesienia nie tylko dla samorządowców czy miejskich aktywistów (popadających w samozadowolenie lub podsycających krytycyzm), lecz przede wszystkim dla mieszkanek i mieszkańców.

INDEKS 2018 – ZWŁASZCZA ZA POŚREDNICTWEM WERSJI INTERNETOWEJ – POZWOLI ROZPOZNAĆ MOCNE STRONY I SŁABOŚCI SWOICH MIAST, ustalić własne priorytety, ocenić, a może także bezpośrednio zaangażować się w zmiany.

Podstawowym założeniem, jakim kierowaliśmy się w przygotowaniu indeksu 2018, było zapewnienie wysokich standardów metodologicznych i eliminacja uznaniowości. Metodyka konstrukcji wskaźnika jest zgodna z rekomendacjami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) Komisji Europejskiej. Dzięki temu możemy uważać, że ranking cechuje wysoki poziom obiektywizmu.

Wiele uwagi w procesie opracowywania indeksu poświęciliśmy standaryzacji wskaźników: dążyliśmy do tego, by pojedyncze wskaźniki o ekstremalnych wartościach nie wpływały silnie na wskaźnik złożony. Nie chcieliśmy np., by miasto z wyjątkowo dobrym wynikiem w tylko jednej kategorii było preferowane w rankingu względem miasta, które we wszystkich kategoriach osiągało wyniki średnie. Zależało nam również na tym, by indeks umożliwiał porównywanie miast różnej skali – od metropolii do miast powiatowych.

Do analiz wykorzystaliśmy wyłącznie obiektywne z założenia i ogólnodostępne dane statystyczne zbierane w sposób systematyczny. Źródłem danych dla zmiennych diagnostycznych są oficjalne, ogólnodostępne bazy (GUS, GIOŚ, UKE, MPiPS, MF). Unikaliśmy natomiast wskaźników subiektywnych, np. wyników sondaży czy reprezentatywnych badań opinii. W tej edycji nie uwzględniamy na przykład wyników Diagnozy Społecznej, którą wykorzystano do opracowania rankingu w 2014 r. Koncentrujemy się zasadniczo na danych pochodzących z Głównego Urzędu Statystycznego, wspartych danymi Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz analizami Związku Miast Polskich. Każdy z „podwskaźników” zaproponowanych dla dziesięciu kategorii powstał jako indeks wiążący od 5 do 7 zmiennych dobranych tak, by móc zmierzyć skomplikowane sfery życia. Najnowszy ranking nie bazuje na prostym arytmetycznym uśrednianiu rozważanych kryteriów (średnia arytmetyczna wyników dla 10 kategorii), ale opiera się na procedurach statystycznych zgodnych z aktualnymi zaleceniami OECD.

Mamy nadzieję, że strona www z informacjami zwrotnymi na temat rankingu da mieszkańcom szansę na zdemaskowanie lub potwierdzenie tego, co sugerują statystyki. Autorzy rankingu modyfikują również bieżący model i dodają kolejne warstwy danych, więc użytkownik uzyska z czasem bardziej zniuansowany obraz miasta. Wiele pracy włożono w wizualizację narzędzia. Prostotę i łatwość obsługi staraliśmy się zrównoważyć z poziomem precyzji. A dzięki możliwości automatycznego i interaktywnego łączenia danych użytkownicy mogą zdecydować, które aspekty życia w mieście są dla nich najważniejsze, a które mniej istotne.