POLITYKA

Czwartek, 23 maja 2019

Polityka - nr 40 (2877) z dnia 2012-10-03; s. 54

Historia

Andrzej Garlicki

Z epoki chłodu

Kiedy zaciągnięto żelazną kurtynę, kiedy zniknęła i dzięki komu? Ukazała się pasjonująca książka o Europie czasu zimnej wojny.

Jerzy Holzer umie wyszukiwać smakowite cytaty. „Uniwersalistyczna wizja Roosevelta – napisał kanadyjski politolog Bennett Kovrig – świat pokoju patrolowany przez czterech życzliwych policjantów, ustąpiła miejsca realiom. Twardego i moralnego szeryfa wspomagało dwóch cherlawych inwalidów oraz pospiesznie i warunkowo wypuszczony masowy morderca. Szeryf prowadził ich do globalnego starcia z gangsterami dowodzonymi przez paranoidalnego czerwonego despotę”. W ten sposób Kovrig odniósł się do teorii czterech policjantów (USA, Wielka Brytania, ZSRR i Chiny), którzy zdaniem Franklina Delano Roosevelta mieli strzec powojennego pokoju.

Ten obraz – na co Holzer zwraca uwagę – nie w pełni odpowiada rzeczywistości, lecz nie ulega wątpliwości, że z marzeń amerykańskiego prezydenta nic nie pozostało, z czego chyba nie w pełni zdawał sobie sprawę umierając.

Europa wyszła z wojny podzielona. To było coś nowego, a ponieważ sytuacja ta zapowiadała się na długo, trzeba się było nauczyć żyć w nowych warunkach. Uświadomienie sobie tej perspektywy nie było łatwe i wymagało czasu. Tym bardziej że początkowo Stalin zachowywał pozory, wciągając do rządów nie tylko komunistów. Spó...