POLITYKA

Niedziela, 21 lipca 2019

Polityka - nr 9 (9) z dnia 2018-06-27; Niezbędnik Współczesny. 2/2018; s. 20-25

POLSKA

Katarzyna Czarnecka

Zamilczenie

Prof. Andrzej Leder, filozof i psychoterapeuta, o tym, jakie znaczenie dla dzisiejszych Polaków ma Zagłada Żydów.

KATARZYNA CZARNECKA: – Przemoc zaczyna się od słów – to banalna prawda. Czy może się też zacząć od milczenia?
ANDRZEJ LEDER: Jeżeli zdarzyło się coś strasznego, jeśli ktoś skrzywdził kogoś, a potem uparcie i bezwzględnie podtrzymuje milczenie, odrzuca jakąkolwiek rozmowę, współczucie czy zwykłe przeprosiny – tak, to jest przemoc.

W latach 20. i 30. XX w. dominował w Polsce antyżydowski dyskurs, którego strażnikiem – jak mówił pan podczas debaty zorganizowanej w kwietniu 2018 r. przez Instytut Filozofii i Socjologii PAN – była również narodowo zorientowana inteligencja przeciwstawiająca Polaków innym narodowościom Rzeczpospolitej. To jednak nie była oficjalna ideologia państwowa?
„My”, w sensie nowoczesnym i obywatelskim, również w II Rzeczpospolitej, dotyczyło Polaków i Żydów, Ormian i Niemców, Ukraińców, Białorusinów i Litwinów – wszystkich obywateli ówczesnego państwa. To była, mniej więcej, postawa Józefa Piłsudskiego. Jednakże w latach 30. ogromnie nasiliło się sprowadzanie wszystkich konfliktów społecznych do wrogoś...

Dr hab. Andrzej Leder, prof. Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, kieruje Zespołem Filozofii Kultury, współpracuje z Instytutem Studiów Zaawansowanych Krytyki Politycznej. Autor książek, m.in. „Przemiana mitów, czyli życie w epoce schyłku. Zbiór esejów”, „Nieświadomość jako pustka” i „Prześniona rewolucja”, za którą był nominowany do Nagrody Literackiej Nike oraz nagrody historycznej im. Kazimierza Moczarskiego.

Katarzyna Czarnecka jest dziennikarką POLITYKI.